Dienst GerGem Apeldoorn 23-8-2026; Hand. 16:35-40

Ik weet niet of dit iets wordt, maar laat ik eens proberen. In een vorig stukje heb ik een stuk van een predikant “overgeschreven en verbeterd”. Dat doe ik met meer werken, maakt niet uit wie. Dat is interessant, dat kan je ook doen met kerkdiensten. Die zijn tegenwoordig online, dus je kan ze vanuit je stoel volgen. Je kan er eventueel ook naartoe, ze zullen je vriendelijk binnenlaten, maar misschien mogen ze mij niet omdat ik teveel een “outsider” ben, met die schema’s en zo, die ik van het Evangelie heb gemaakt in mijn andere blogposts.

Dan kan ik echter nog wel iets anders verzinnen; ik vorm mijn eigen “schaduwkerk”; de Gereformeerde Gemeente in de Schaduw; net zoiets als vroeger de Gereformeerde Gemeente onder het Kruis; maar dan nu niet onder het kruis, maar in de schaduw. Ik kan mijn eigen kerkdiensten online houden. Dat gaat schriftelijk. Dat vind ik gelijk al een stuk prettiger. Mensen zijn meer van het mondelinge praten; als je kijkt wat ze met whatsapp doen: spraakberichten sturen. Maar ik doe dat liever schriftelijk. Daardoor gaat de kwaliteit gelijk dubbel omhoog.

Ook werk je op deze manier “vooruit” en meer empathisch. Je houdt rekening met de mensen door ze vooruit dit schriftelijk toe te zenden; dat is prettiger, en kunnen ze het lezen wanneer ze willen en daar alvast op reflecteren.

Daar doet zich een ander probleem voor: hardheid. Mensen zijn veel harder dan ik; of nee, dat moet ik anders zeggen: ze zijn anders hard. Zo krijg je in de kerk een heleboel woorden over je uitgestort, als een harde regenbui, dat zou ik anders doen: tempo omlaag, minder woorden, en meer gestructureerd, en vooraf rondsturen.

Ook zou ik meer context toevoegen, zodat de mensen beter weten in welke situatie de teksten spelen. Ik noem dat “context-sensitiviteit”. In die zin ben ik “softer”.

Maar ik ben ook harder. Zo ging ik rond Pinksteren een paar keer naar hun kerk, en naast mij zat iemand die zijn Bijbel niet had meegenomen, en daar in mijn ogen niet sensitief uiting aan gaf. Ik zou hem hebben weggestuurd “voor straf”. Maar het is nog erger; in die dienst begon het ermee dat een kind van negentien dagen was overleden. In mijn versie van het Evangelie kan dat niet, als jij gelovig bent: dan val je onder de bijzondere genade en dan overlijden kinderen niet voortijdig.

Figuur hieronder: als jij het Evangelie serieus toepast, dan gaan gelijk dingen anders. Om precies te zijn vier dingen.

3D emotioneel bewustzijn - Allereerst schiet je bewustzijn de lucht in. Dat komt omdat jij een “hoog wereldbeeld” hebt, je gelooft dat je niet zomaar ziek wordt of sterft, en je bewustzijn “is dan niet meer bedrukt door angst”, “veert daarvan op”, “en schiet de lucht in”.

Je kan dan bv de teksten van de Bijbel lezen op structuurniveau, je ziet direct de innerlijke structuur. Bange mensen doen er tweeduizend jaar over en zien het dan nog niet, maar jij vrijwel direct. Dat verschil is zo gigantisch dat je het niet kan verklaren door verschil in intelligentie; het moet iets anders zijn, en ik noem het “niet overmand door angst”.

4D emotionele leeftijd - Je kan ook direct “mensen lezen”, je kan direct hun “innerlijke structuur” lezen d.w.z. hun innerlijke leeftijd.

Dat is verrassend laag, het is bij de meeste mensen rond 12 jaar. Als jij je afvraagt waarom Trump zulke gekke fratsen uithaalt: emotionele leeftijd van een kind van 12 jaar. Levensgevaarlijk om een “opstandig puberkind” in zo’n positie te plaatsen. Hij kan dan wel heel serieus kijken maar dat is “gemaakt”, je kan zien dat het niet echt is. Het opvallende: ik zie dat direct, maar mensen moeten hem eerst kiezen, dan zien wat een ellende hij veroorzaakt, en zij merken het dan achteraf, maar ik vooraf.

2D bijzondere genade - Maar behalve dat het bewustzijn als een raket omhoog gaat, ga je dus ook echt niet ziek worden en je gaat ook echt niet voortijdig sterven; ook dat wordt vooraf vast “afgestreept”, “past niet bij het scenario van jouw leven”.

Je kan daar lacherig over doen, maar zit wel logisch in elkaar. Je leert “denken in scenario’s”; het leven is niet zomaar een of andere chaos waar je in gedropt wordt, zoals Heidegger dat leert

1D algemene genade - Zelfs dit werkt anders. Zo ging ik rond Pinksteren een paar keer naar hun kerkdienst. Je kan zien dat ze niks geleerd hebben. Bij het oversteken van een straat ontstond namelijk bijna een ongeluk tussen een gezin en twee racefietsers. En even verderop stond een meisje voor een rood stoplicht te wachten, met links en rechts in geen velden een auto te zien: kan gewoon doorfietsen.

Ze zien innerlijke structuren niet, van teksten; zien niet iemands emotionele leeftijd; dat gaat om innerlijke dingen; zien ook niet de bijzondere genade als oplossing voor bijvoorbeeld ziektes; zien zomaar twee racefietsers over het hoofd en ze zien niet dat er geen auto aan komt: wat zien die mensen eigenlijk uberhaupt wel?

Dit laatste, over de bijzondere genade, is vervelend voor de mensen, want dat betekent dat ze het “eigenlijk niet goed doen” met religie. Ze kunnen heel veel praten, maar er ontstaat geen resultaat: oei wat een hard oordeel!

Dit is wel hard inderdaad, maar ik geef de oplossing er natuurlijk gelijk bij: gewoon eens gaan leven niet uit angst, maar uit geloof. Probeer het gewoon voor de grap eens een dag, en kijk of het bevalt. Dus jij gaat naar buiten. Normaal denk je dan misschien: het is druk op straat, goed uitkijken. Het gevolg: je bewustzijn daalt en je kan zomaar een ongeluk krijgen. Je kan het eens anders doen en denken: ik geloof dat er intelligentie bestaat in de werkelijkheid, dus mij hoeft niets te overkomen. Het gevolg: je bewustzijn schiet als een raket omhoog, je let goed op, en er gebeurt je dan ook niets.

Als jij mij vraagt: hoe weet jij dat bijzondere genade bestaat, dan zeg ik: ik ben intelligent, en als er intelligentie in mij zit, dan moet dat ergens vandaan komen, en betekent dit dat er ook intelligentie buiten mij zit; en dat is wat ze uitdrukken met geloof in God. Klaar. Basta.

Je hebt automatisch dus je “virtuele vriend” achter de hand. Zij geloven ook wel in God, maar dat is “een geestelijk wezen”, “heeft iets met de Bijbel te maken”. Strikt genomen is dat correct, maar het betekent: er bestaat intelligentie. Als die in jouw zit, dan bestaat die ook zeker buiten jou, en dat vormt jouw bescherming.

In die zin is mijn oordeel misschien ook wat harder. Bij hen is het een theoretische kwestie, of jij wel of niet gelooft, of je kan zeggen “een morele kwestie”: je zou eigenlijk moeten geloven, daartoe word jij opgeroepen. Dat is ook de kern van de prediking: oproep tot geloof en bekering.

Ze spreken ook van uiterlijke roeping en innerlijke roeping. Niemand weet wat dat is, maar zo gaat dat. Ik ben harder, dus ik zeg: God is intelligentie, en als jij dat in je hebt, dan moet je weten dat het ook buiten jouw bestaat, “kan niet anders”. Dat heeft volgens mij met roeping weinig te maken, het is een soort van “logische conclusie”.

Dat levert wel rare situaties op. Zo was ik donderdag op Schiphol en daar stonden drie orthodoxe joden. Geen van die drie kent echter de tekst van Genesis deugdelijk. Dat is natuurlijk een beetje vreemd, want het is oorspronkelijk “hun” tekst.

De Joden liggen continu met hun buren in de clinch, dat levert ze nu al drieduizend jaar strijd op. En ze zijn ook aan het strijden over de uitleg van de tekst. Allemaal oorlog en geweld. Als je nu om te beginnen eens “het licht aandoet”, dat wil zeggen je bewustzijn aanzet, dan kan je die teksten zo doorfietsen, en kan je dat ook netjes aan je buren uitleggen, daar maak je ze nog blij mee. Je mag er dan ook best trots op zijn dat het oorspronkelijk jouw teksten zijn. Maar dat gaat niet via de huidige “puberachtige bravoure”, maar netjes en volwassen teksten uitleggen.

Het zal mij benieuwen, als ik dit schrijf, en deze tekst wordt onder de kerkmensen verspreid, of dit het effect heeft van “het licht gaat aan”. Eens kijken of je dat dan kan terugzien in de prediking zondag, of van komende zondagen.

Ik las op hun website dat de volgende preek gaat over Handelingen 16:35-40. Dat gaat over Paulus, hij en Silas zijn in de stad Filippi gevangen genomen. Ze worden daarna vrijgelaten door de plaatselijke bestuurders. Ze gaan dan niet zomaar snel weg, maar eisen eerst excuses. Dat is best link: moet jij niet maken dat je wegkomt? Maar nee, zij worden beschermd, in dit geval door hun Romeins burgerrecht. Het Romeinse burgerrecht geeft je bepaalde privileges.

Hoe zou je deze tekst nu context-sentitief uitleggen. Je zou eens kunnen beginnen met uitleg: wat is dat nu eigenlijk, dat Romeinse burgerrecht. Het zou mij benieuwen, hoeveel kerkmensen dat weten, ook al zitten ze tien twintig dertig jaar onder het Woord.

Het Romeinse burgerrecht betekent dat jij een aantal privileges hebt, zoals dat je niet zomaar zonder proces mag worden vervolgd of gevangen gezet. Je mag ook niet zomaar lijfstraffen krijgen, en als jij toch een ernstige misdaad begaat, dan word je onthoofd. De Romeinen hadden een specifieke andere straf voor mensen die niet het burgerrecht hadden: kruisiging. Dat deden zij als afschrikking.

Dit geeft gelijk de setting aan van de situatie in Juda, toen de Romeinen dat gebied veroverden in het jaar 6 AD. De mensen kwamen toen onder Romeins bestuur te staan. Maar let op: zij kregen geen Romeins burgerrecht. Dus je loopt het risico dat je zomaar zonder proces wordt vervolgd, en als je wordt veroordeeld tot de doodstraf, dan wordt je niet “clean” onthoofd, maar gekruisigd!

Ay ay ay, dat is een scenario dat wel mis moet gaan, en dat ging het ook. Dat merkten ze al direct. De Romeinen gingen een volkstelling houden, de bekende volkstelling van Quirinus van vermoedelijk het jaar 7 AD. In het geboorteverhaal van Jezus wordt die volkstelling genoemd, dus dan weet je gelijk het geboortejaar. Sommige mensen waren het er niet mee eens en kwamen in opstand: dom dom dom, die werden gekruisigd

De Romeinen waren erg slim: die kruisen maakten op de mensen giga veel indruk, als je ze nu hier en daar in het landschap neerzet, dan worden ze superbang. Je zet ze gewoon hier en daar neer, net als wegwijzers, “oei daar staat er een”, “o ja, we moeten goed naar de Romeinen luisteren, anders dan hang jij daar”

Het kon niet verhinderen dat de Joden langzaam toch in opstand kwamen. Dat onstond onder het bewind van stadhouder Pilatus, die maakte het zo bont, dat het niet kon uitblijven.

Over Pilatus is vrij veel bekend, en dan heb ik het over Romeinse bronnen. Daarin wordt gezegd dat hij bijzonder wreed was, en giga hekel aan Joden. Toen er een keer een aantal pelgrims naar de berg Gerizim gingen, dacht Pilatus: “wat spoken ze nu weer uit stel ratten”, stuurde er soldaten naartoe, en liet ze allemaal ombrengen. Naar aanleiding daarvan werd hij door de gouverneur van Syrie ontslagen, zelfs voor de Romeinen was Pilatus te wreed, “zodadelijk komen de Joden nog in opstand”

Dat gebeurde ook nog echt, de Joodse oorlog van 66-70 AD. Als de Romeinen eerst nog schroom hadden om geweld toe te passen, dan lieten ze dat nu varen. De keizer stuurde Vespasianus, zijn hardste bevelhebber, met drie legioenen, “om de opstandelingen compleet te verdelgen”. Eerst gingen ze in naar het noorden, naar Galilea, elke stad waar opstandelingen zaten werd “schoongeveegd” dat wil zeggen alle mannen, vrouwen en kinderen werden vermoord. Ze gingen huis voor huis, en ook over de daken, om mensen op te sporen en te vermoorden. Ze gingen daarna naar Jeruzalem. Dat was ook de strategie: eerst de omliggende gebieden onder controle krijgen, en dan langzaam toewerken naar het centrum. Jeruzalem werd belegerd.

Wat bijzonder is: ook werd het instrument kruisiging weer ingezet. Je zet gewoon kruisen rond de stad, hangt er mensen op, “dan kan je de mensen binnen in de stad lekker aan het schrikken maken”.

De geschiedschrijver Flavius Josephus schrijft dat ze op gegeven moment vijfhonderd personen per dag (!!) kruisigden, “tot al het hout op was”.

Als je deze context leest, dan is dat handig als jij vervolgens met geloofsvragen komt te zitten, zoals: waar gaat het in Handelingen eigenlijk over? Het is dan van belang dat jij de innerlijke structuur kan zien van het verhaal, en let op dat dit “hard” is, hard in de zin: hier wordt niets aan het toeval overgelaten.

Allereerst let op de locatie: Paulus reist over land van Jeruzalem, via Antiochie (tegenwoordig Antakya, Zuid-Turkije) dwars door Turkije naar Filippi, een stad in Griekenland. Maar eigenlijk moet je zeggen: in Macedonie. Een logischere route zou zijn: ga direct via de boot naar Athene, wat doe jij nu moeilijk man?

Maar deze route is van belang. Allereerst markeert dit de komst van het geloof naar Europa: hij steekt over naar Griekenland. De datering is rond 49-50 AD. En het is nuttig dat hij deze route neemt, want dat is symbolisch. Dit was namelijk de route die iemand anders in omgekeerde vorm had genomen: Alexander de Grote. Die kwam vanuit Macedonie, ging dwars over Turkije, en via de “poort van Antiochie” het Midden-Oosten binnen.

En waarom is dat van belang, nou, wat brengt Paulus nu naar Macedonie: het kruis. Daar was namelijk kruisigen uitgevonden.

Alexander de Grote maakte daar op grote schaal gebruik van, hij had het als het ware “uitgevonden”. En hij bracht het mee op zijn veroveringstocht, hij heeft het als het ware “geintroduceerd” in het Midden-Oosten, “kadootje uit Europa”. Hij vond dat een “slimme manier om mensen lekker bang te maken”

In het boek Handelingen, kom je de persoon Paulus tegen, en die brengt als het ware “het kruis terug waar het vandaan komt”, “alsjeblief hier heb je dat domme ding terug”, “en hou het voortaan bij je!” Dat is nog eens een mooie daad! Je ziet ook in het verhaal, dat als jij niet bang bent, het bewustzijn toeneemt: je kan gewoon excuses vragen, mooi staaltje van “defiance”.

In dit verband is ook de naam van de stad Filippi nog van belang. Ik zou wel eens een rondvraag willen doen in de GerGem of ze uberhaupt weten, wat de herkomst is van die naam: heeft de predikant dat verteld.

Ik hoop het voor ze. De naam Filippi komt van Philippus, en dat is niet zomaar “toevallig iemand”, nee: dat is de vader van Alexander de Grote. Die heeft deze stad, die oorspronkelijk een andere naam had, naar zichzelf vernoemd, een “hobby” die Alexander trouwens later heeft overgenomen, hij heeft talloze steden naar zichzelf vernoemd, waar Alexandrie in Egypte nog de bekendste van is.

Wat je hier ziet ontstaan, is iets wat meer is dan zomaar een verhaal. Je zou het kunnen aanmerken als “een scenario”.

Het scenario houdt in dat als mensen dom doen, zoals iets verschrikkelijks uitvinden als kruisiging, dan komt er vanzelf een tegenreactie op gang.

Er zit namelijk intelligentie in deze werkelijkheid, je kan hier niet zomaar een “potje dom gaan zitten doen”.

De werkelijkheid gaat een potje “tegen voetballen”. Als jij als Europeanen denkt, dat jij een beetje iets als kruisiging kan gaan verzinnen, en dat vrijelijk naar andere landen kan gaan exporteren: forget it!

Je krijgt dat koekje van eigen deeg gewoon terug: je moet voor straf tweeduizend jaar naar dat kruis aankijken, collectieve straf voor een heel continent, en op het kruis kijkt God naar jullie: kijk wat jullie gedaan hebben!!!!!!!!!!! Jullie zijn heel gewelddadig geweest, maar daarbij hebben jullie zelf ook iets vergeten: namelijk dat er in deze werkelijkheid intelligentie zit, hou daar rekening mee.

Ik zie mijzelf ook in deze traditie. Want de mensheid heeft de neiging snel weer in slaap te sukkelen. Ze kunnen zomaar in God gaan geloven, maar de achterliggende gedachte vergeten, namelijk dat geloof in God betekent: geloven dat er in deze werkelijkheid intelligentie zit.

Ze zijn bijvoorbeeld jarenlang aan slavernij gaan doen, en dan denken ze dat dat zomaar kan. Nee natuuurlijk, dat krijg je gewoon “betaald”. Zo kan je zien dat landen als Engeland of Nederland, die er fanatiek in waren, worden omgevolkt door de volkeren, die zij ooit tot slaaf hadden gemaakt: de rekening krijg je gewoon gepresenteerd. Het is een soort moderne “Paulusreis” die die migranten maken; ze klimmen over een hek bij Ceuta en komen je kant op. Als jij bewustzijn hebt, dan zou je dat stoppen: dat asielgebeuren is helemaal niet nodig, als die mensen gisteren in hun eigen land konden leven, dan kunnen ze dat vandaag ook en morgen ook.

Maar ik zou wel zorgen dat je de rekening betaald voor je slavernij verleden: betaal dat maar netjes terug.

Het zou mij benieuwen waar dit trouwens eindigt. Als je ziet dat er intelligentie in de werkelijkheid zit, maar mensen vergeten dat: welke afrekening komt er nog? Die migratiestromen kan nog maar net zijn begonnen, het kan nog erger worden; hoe meer er komen, dan kan het een kantelpunt krijgen, nu vragen ze nog netjes om een huis, maar de volgende fase kan zijn dat ze dat gewoon gaan afpakken.