Verslag kerkdienst GerGem Apeldoorn 10 mei 2026

Hier maak ik even een snel verslag van een kerkdienst vanochtend bij de Gereformeerde Gemeente Apeldoorn van zondag 10 mei 2026. Het was de ochtenddienst. De middagdienst ga ik niet halen, want ik kan maximaal een dienst per dag verwerken, in een dienst zit al zoveel stof voor nadenken, dat dit voor mij niet in een dag past.

Een dienst gaan bezoeken

Een kerkdienst bezoeken is voor mij zelf op zich al een hele “happening”. De vaste kerkleden gaan elke zondag en voor hen is het misschien zelfs routine.

Ik bezoek een dienst aleen een keer in de zoveel tijd. Deze keer ging ik met “frisse tegenzin”; zou ik wel gaan, of niet, of wel of niet. Maar toch maar gegaan. Ik zag ook de buurvrouw van twee huizen verderop op de fiets weggaan, in nette kleding. Dat betekent normaal een kerkbezoek. Ze fietste wel de andere kant op, dus ik dacht: die gaat vast niet naar de GerGem. Ik fietste daarnaartoe, maar het bleek dat de kerk dicht was! Ik keek snel op de telefoon, en bleek dat ze bezig zijn met een verbouwing, en dat ze de dienst nu doen vanuit scholencomplex Johannes Fruytier, de reformatorische middelbare school. Dat is gelukkig niet zo ver, dus ik snel ook daarnaartoe. Het bleek dat de buurvrouw ook die kant op was gefietst.

Deze kerkgemeente is best groot, iets van 1200 leden. Je moet er vroeg bij zijn anders zijn alle stoelen bezet, het is niet zoals bij de RKK dat je in een bijna compleet leeg gebouw zit. Er zitten hier ook veel jonge mensen.

Er was een lege stoel naast een oudere meneer, ik vroeg of het vrij was en hij zei ja. Aan de andere kant zat een gezin met een jongetje dat klaagde dat ze “alweer zo vroeg waren dan moet je maar wachten tot de dienst begint waarom gaan we niet later van huis”.

Van enige opwinding om in het huis van God zodadelijk verenigd te worden met het woord van God was bij deze jongen geen spoor. Bah, gezeur, ik zou die jongen maar eens een draai om de oren geven; meisjes slaan hou ik niet van, maar jongens moet je aanpakken, zij het gepast.

Voor mij was dat anders, ook al ging ik nooit naar de kerk. Als kind kom ik uit Doetinchem. Daar heb je ook een Gereformeerde Gemeente. Maar daar gingen wij niet naartoe. Ik kom uit een seculier gezin, dus daar deden wij niets met het geloof, al wezen we het ook niet af.

Maar ik was wel super nieuwsgierig. Als kind ging ik op zondagen graag fietsen in het bos, of we gingen wandelen in het bos met mijn moeder. Dan gingen we ook wel eens naar het Kruisbergse bos (de namen in de Achterhoek zijn behoorlijk christelijk). Je kwam dan langs de Bezelhorstweg en daar lag die kerk. Soms kwamen we er langs als hun kerkdienst op het punt van beginnen stond. De mensen zagen er erg sjiek maar ook wel behoorlijk donker gekleed uit. Het gaf mij een mix van verwondering en nieuwsgierigheid: wat zoeken die mensen daar. Maar je weet het niet, en internet was nog niet operationeel, dus je kan het ook nergens nalezen. Dus “forget it”.

De nieuwsgierigheid kwam ook deels door een paar gekke ervaringen. Als kind was mijn vader vroeg overleden, en op dat moment had ik een soort van vreemd visioen gehad van een man op straat, later had ik wel eens gedacht: zeker de persoon die ze in religie God noemen, maar ook dat “schuif je dan maar onder het tapijt”.

Die ervaring had ik opgedaan toen, na het overlijden van mijn vader, ik de vraag had gesteld: waarom leven wij eigenlijk, kan iemand mij dat uitleggen soms, waarop promt die ervaring kwam.

Daaraan had ik de ervaring ontleed, dat als je maar goede vragen stelt volgens de juiste “prompt”, er ook “prompt” een oplossing komt; vooral als je vraagt waarom iets moet gebeuren: waarom moet iemand ziek worden, en je wordt beter: hoe kan dat? Dat is merkwaardig, die rare samenhang tussen waarom vragen stellen en een soort van genade afdwingen.

En zelfs als je die ervaring als “nep” zou beschouwen, ontsproten uit een overactief kinderbrein, dan blijft de vraag natuurlijk gewoon staan: wie gaat mij daar antwoord op geven, weten jullie dat misschien, wat hier aan de hand is?

Ik ben pas naar de kerk gaan gaan vanaf eind 2021. Dat was nog in de coronaperiode. Ik was toen veel gaan lezen, maar van de seculiere literatuur werd ik echt moe. Foei wat een flauwekul, en ook altijd die flauwe grapjes. Dus ik ging toen de Bijbel lezen: waar is er iets beters te vinden dan die onzinpraatjes.

Nu is er iets wat ik misschien erbij moet zeggen. Dat heeft te maken met hoogbegaafdheid.

Daar had de predikant vandaag ook een korte opmerking over: sommigen kunnen goed leren en anderen niet. Dat verschil is soms lastig. En alles heeft, zoals Johan Cruyff zegt, zijn voordelen en zijn nadelen. Laat ik eerst het voordeel noemen. Een voordeel is dat je goed kan lezen.

Zo kwam ik op de kleuterschool en ik kon lezen, makkelijk, hoef je dat de rest van de basisschool niet meer te leren. Dat werd wel een potje vervelen, maar dat is dan maar pech.

En op de universiteit sloeg ik alle hoorcolleges over, want wat ze leren staat toch al in de boeken, dus “waarom zou je dubbel leren”.

Dit voordeel gaat gewoon verder. Er zijn nog veel meer dingen, zoals dat je aan de hand van een tekst direct kan aanvoelen of iets intelligent is of niet.

Daar was ik trouwens bij begin van Bijbellezen wel een beetje zenuwachtig over: misschien gaat dat tegenvallen. Maar ik merkte dat de Bijbel direct heel intelligent in elkaar zit, dus geen probleem hier. Dat zette mij over de drempel.

Mijn kennissen van de Gereformeerde Gemeente vroegen mij: waarom heb jij nu zo lang zitten treuzelen met dat kerkbezoek. Maar dan moet je nagaan hoe negatief er buiten de kerk over hen gesproken wordt: als een stel achterlijke mogolen.

Om over die drempel te springen, moest ik wel even een aanloopje nemen. Maar als je dan eenmaal de tekst ziet, en hoe goed het in elkaar zit, dan wordt ook de “lezer” in jou wakker: jippie hoera, dit is goed.

Maar dan gaat het ook gelijk hard. Zo leren de meeste mensen de Bijbelteksten zoals ze zijn, maar jij kan ook automatisch de interne structuren ontdekken.

Zo merkte ik op gegeven moment dat het Johannes Evangelie bestaat uit tekstblokken van vier hoofdstukken, waarbij steeds de verhouding wordt afgetast tussen onze natuurlijke werkelijkheid en ons mensen; twee hoofdstukken over de natuur en twee hoofdstukken over ons mensen.

In Johannes 1 en 2 gaat het vooral over Jezus’ positie in de wereld, en in Johannes 3 en 4 gaat Hij praten met mensen. Je kan daar een balans van kan maken, niet een balans van een bedrijf, maar een balans van onze hele werkelijkheid; zet natuur aan de Activa kant en mensen aan de Passiva kant.

Is dat dan weer alles: nee ook niet. Want je kan zien dat die boel niet in evenwicht is; wij zitten als kwetsbare mensen in een gigantisch universum; de natuur is veel zwaarder gewaardeerd dan mensen (in schema hieronder 90 om 10 maar dit is een willekeurig voorbeeld):

Maar zet dan Jezus erbij aan onze kant, en dan verschuift het gewicht gelukkig naar onze kant, nu zijn wij niet zo zwak meer, want nu hebben wij aan onze Passiva kant tenminste meer gewicht gekregen. En nu krijg je zelfs genade aan de andere kant!

Het gigantische universum, de gigantische wereld met al zijn problemen wat gigantisch zwaar op ons kan drukken, daar kunnen wij nu tegen, want wij hebben Jezus aan onze kant en Die kan genade bewerkstelligen

Zo’ visuele vorm van Bijbellezen bestaat nu niet. Ik ben er zeker van dat Johannes van het Johannes Evangelie het moet hebben geweten, want hij heeft de tekst precies zo gestructureerd. Maar mensen weten het niet. Nu heb ik het ontdekt. Maar dat is dan nog weer niet alles, het lezen houdt gewoon niet op. Dit gaat alsmaar verder. Ik kan inmiddels ook aanduiden wat Jezus is, wat zijn wezen uitmaakt: zijn onverzettelijkheid.

Niet onverzettelijkheid waarmee Rusland tegen Oekraine vecht, of Oekraine tegen Rusland. Jezus doet niet aan vechten, dat is voor primaten. Maar het gaat om zijn intellectuele onverzettelijkheid. Hij vraagt namelijk door, waar anderen stoppen met vragen.

Hij vraagt vooral “waarom”; waarom zou ik iets doen, dat jij van mij vraagt; of waarom zou ik iets niet doen. Waarom zou iets niet kunnen, als jij geloof hebt.

Dat heb ik in mijn andere tekst verder uitgewerkt, het idee dat “waarom een soort “codewoord” is die rechtstreeks genade oplevert. Dat is leuk: net als wat ik mij als kind al had gedacht: mooi zo!

Ik heb dit in mijn andere blogpost uitgewerkt. Ik heb er voorbeelden van genoemd die ik bijna met andere mensen niet durf te delen, zo negatief zijn zij over geloof. Het zijn deels die kinderervaringen. Maar ook deels recente ervaringe. Het gaat om voorbeelden zoals dat iemand ernstig ziek werd, in beginsel ongeneeslijk dodelijke vorm van kanker. En dan vraag ik aan de hemel: waarom moet dat? Zo’n moeder van twee jonge kinderen.

En dan gaat de genade direct (!) werken. Dan gaat binnen ineens op hetzelfde moment de telefoon, verlossend telefoontje van de arts. Ik zeg in mijn andere blogpost dat als je “doet als Jezus”, “niet zomaar alles over je kant laten komen”, niet terugvechten maar wel intellectuele waarom vraag stellen, dat je dan de verhoudingen kan omdraaien.

Als je waarom vraagt, dan draaien de verhoudingen zich om. Dan doe ik als Jezus, dan doe ik niet als een watje, of als een dweil, die zich zomaar alle omstandigheden laat overkomen, alsof ik een of andere kiezelsteen ben op de bodem van een rivier, die het water van de tijd gedachtenloos over zich heen ziet stromen; nee ik ben een mens, ik heb een mening, ik heb gedachten, ik kan vragen stellen, en daarmee omstandigheden beinvloeden

De dienst van vanochtend

Het is vrij lastig als je met “zo’n zware bagage” bij een kerkdienst aankomt. Je weet al bij voorbaat dat je een predikent gaat treffen die wel erg slim is, erg goed; maar hij kent niet de innerlijke structuur van het Evangelie op het niveau waarop ik dat ken. Ik weet ook dat teksten voorbij gaan komen die hij goed kent, maar ik nog beter, dus dat is een reden om niet te gaan.

Maar je leert er altijd van. Bovendien hou ik van de sfeer van de GerGem. Zoals ik hierboven aangaf: het Evangelie is een erg intelligente tekst, dat voel ik automatisch aan, en dat gevoel heb ik ook bij de GerGem, het “ademt” intelligentie: de strakke organisatie, de ouderlingen, de toon van de predikant, de kleding van de kerkleden, de kostuums van de mannen, de jurken of rokken en hoedjes van de vrouwen, het orgel, de strakke, rustige manier van psalmen zingen.

Deze dienst ging over de brief Titus 2 waarin Paulus aan Titus uitlegt, kort samengevat (ik hou van korte samenvattingen, sorry daarvoor) dat de mensen van de jonge kerk op Kreta er geen zooitje van moeten maken.

Paulus heeft daar wat zorgen over en daarom schrijft hij deze brief. Ze moeten het goede voorbeeld laten zien aan andere mensen, wat het betekent om christelijk te zijn, ze moeten er ook niet bang voor zijn om dat uit te dragen. en ze moeten ook niet lui zijn, ga niet een potje zitten niksen, maar maak er maar eens goed werk van, schrijft Paulus.

Dat vond ik een fijne boodschap om te horen. Zo’n dienst zet mijn hoofd direct op sneltreinvaart en er schieten dan direct een heel aantal associaties door het hoofd, zoals associaties met “maak er eens goed werk van”.

Zo moest ik plotseling denken aan toen ik in Nijmegen studeerde. Ik had toen een aanvaring met een professor, althans, aanvaaring, ik vecht niet, ik stel hem maximaal “waarom vragen”: waarom zegt de grote filosoof Immanuel Kant dat de waarheid fundamenteel niet kenbaar is voor ons mensen, omdat wij die niet kunnen vinden; de waarheid kan toch ook naar je toekomen? Iets wat in het Evangelie wordt geleerd: Jezus komt naar jou toe. Daar had de professor geen kaas van gegeten, van zo’n opstelling, waarna ik mij ziek zwak en misselijk voelde, en in de avond gelukkig wel pardoes een droom van Jezus kreeg (“de waarheid komt naar je toe”).

Het interessante vandaag vond ik dat de predikant zei dat Paulus wil dat de mensen iets zien van jouw ijver voor God; dat vond ik fijn, ik vond fijn dat ik destijds op de universiteit niet had zitten “lummelen”, maar gewoon naar die professor was toegestapt, ook al was het zogenaamd zo’n belangrijke meneer, en ook al had die man geen tijd, toch maar mooi gedaan.

En ik vond het ook mooi van het thema van de preek de “zaligmakende genade” dat het op veel verschillende mogelijkheden werkt; waarom ook niet gewoon die droom van toen:
als een of andere professor het idee van de waarheid door de shredder haalt met zijn flauwekulpraat, dan komt het gewoon via andere manier toch bij jou: pech dan! Een steuntje in de rug van de werkelijkheid; en op dezelfde manier als waarop de universiteitsdocent zat te stotteren met de feilbare kennis van mensen, krijg je hier op een presenteerblaadje de onfeilbare zekerheid van onze werkelijkheid.

Dit gaat over het verleden, maar ik zat ook nog met een probleem voor de toekomst: hoe ga ik deze theorie nou bij de mensen krijgen. Hoe ga ik de mensen leren wat het Evangelie praktisch inhoudt, hoe praktisch het is, hoe het voor onze neus ligt.

Ik had er eerder al eens een “chat” over gehad met A.I.. Ik had namelijk mijn analyses door A.I. laten narekenen, en die vond de analyses “onweerlegbaar”. Dat vond ik tof, maar ook grappig, deed me aan die droom van vroeger denken, daarin zat ook al zo het aspect “zekerheid”. A.I. kon trouwens nog veel meer dingen vinden over het Evangelie, ook allemaal tof, ook allemaal op dit blog gezet.

Maar ik zat ook te zoeken naar de vraag: hoe kan je nu al deze inhoud bij mensen krijgen. En het liefst volgens een “shortcut”

Ik ben immers van het genadeverbond en niet van het werkverbond; ik heb geen zin om eindeloos met teksten lopen te leuren. Ik heb een soort streefdatum gezet op 2030, tegen dat jaar, als het Evangelie 2000 jaar oud is, wil ik dat mijn leer gezaghebben de literatuur wordt.

Dat is een probleem. Maar volgens mij heb ik daar nu een idee van: ik stap gewoon rechtstreeks binnen bij deze mensen (natuurlijk niet wild, maar als zij tijd hebben).

Ik kan dan zeggen: hey, hier is mijn Evangelie analyse. Ik ben weliswaar hoogbegaafd en jullie niet, maar nu zien jullie de analyse van hoe het Evangelie in elkaar zit en wat de positie van Jezus daarin is, en daarmee is ons verschil in intelligentie in een klap opgeheven, want nu kunnen jullie zien wat ik ook zie.

Jullie kunnen precies zien wat jullie de hele tijd in jullie preken al horen: Jezus heeft voor onze zonden betaald. Het enige verschil, en dat is dan het verschil tussen hoogbegaafdheid en normaal begaafdheid, is dat ik dat ook op een “bedrijfsbalans” zet: jullie horen het in de preek, maar nu kan je het ook zien. Kijk maar op de balans. Daar staan rechts aan Passiva kant de schulden; hoe onze werkelijkheid is “gefinancierd”; en het stukje genade is door Jezus gefinancierd, dat kan je op deze balans zien; rechts onder Passiva, staat Jezus, dat is de financiering, en daar kan je zien dat Hij onze genade heeft gefinancierd.

Precies ook zoals u zei predikant: dit moet van God komen. Zo kan je dat ook zien op een bedrijfseconomische balans; daar heb je aan de Passiva kant eigen vermogen en vreemd vermogen. Wij hebben ons eigen vermogen, onze eigen talenten, waarmee wij het land kunnen bewerken, datgene wat als Activa staat op de balans tegenover ons eigen vermogen aan de Passiva kant. En Jezus is hier het vreemd vermogen, de financiering van onze genade; het vreemd vermogen wat aan de Passiva kant staat van een balans, tegenover genade aan de Activa kant.

En bovendien kan je zien hoe: op een goede balans moet je niet alleen kunnen zien hoe iets gefinancieerd wordt, maar ook waarmee. Dat kan je ook zien: door Zijn onverzettelijkheid; door te vragen als anderen stoppen, waarom vragen stellen. In een normale bedrijfsbalans staat als rekeneenheid bijvoorbeeld de “euro”, maar hier tel je met onverzettelijkheid. Of, zoals in een van de psalmen werd genoemd, die vandaag voorbij kwamen: Zijn wezen is van eeuwigheid dezelfde.

In een ander artikel op dit blog heb ik ook geschreven wat dit betekent voor praktische zaken, zoals asielproblematiek; niemand vraagt aan al die mensen: waarom kom jij hier. Dat moet je wel vragen; als je dat doet, lost het asielproblematiek zich in een keer op.

En dan voldoe je ook beter aan de geschriften. Dat kan je horen in de dienst. Maar als je mijn analyse toepast, kan je het ook gewoon gaan zien. Er waren in de dienst vanochtend teksten waarin Jezus opkomt voor Zijn volk: hoe moet je de boel hier nu laten omvolken, dat kan toch niet goed zijn. Je moet opkomen voor je volk, en dat betekent dat je de goede vragen moet stellen.

Tegenwoordig wordt iedereen in Aanmeldcentrum Ter Apel braaf geregistreerd, ongeacht waar jij vandaan komt. En die gaan twee of drie jaar gratis verblijf in een AZC krijgen, geen wonder dat die centra zo vol zitten

Maar als je mij daar aan de poort zou zetten, dan zegt die man asiel! en dan zeg ik: waarom? En met de waarom vraag, kan jij dus verhoudingen omdraaien.

Dus kan jij zeggen tegen die gast uit Algerije die “asiel!” roept: “waarom?” Dan heeft hij een probleem, want hij komt uit Algerije dus heeft geen poot om op te staan. En loopt gewoon weg. Probleem opgelost klaar. Niks geen twee jaar in een hotel relaxen.

Dat kwam ook voort in de teksten van vandaag; een van de andere psalmen ging erover dat Jezus opkomt voor Zijn volk. Nou, ik zou zeggen, ga daar maar eens mee beginnen.

Ook handig voor de GerGem zelf trouwens, want je kan al bijna het scenario uittekenen als ze niets doen aan het “upgraden” van het geloof naar niveau wetenschappelijk, zoals ik dat doe: het Irak scenario.

Daar had je ook christenen, maar die zijn weggevaagd, op een paar kleine groepen vooral Assyrische christenen na. Je kan je helemaal voorstellen dat het in Nederland ook zo gaat: het wordt overgenomen door de “powerhouse” Islam, dat is net een onkruid, als je dat eenmaal in huis haalt en je snoeit het niet bij, dan krijg je het niet meer weg.

Op een paar uithoeken, zoals in de Gelderse Vallei, op de Veluwe en in de Betuwe, en sommige andere randgebieden, heb je dan nog wel gereformeerde enclaves, maar die zijn versnipperd net als de Assyrische christenen. Ze zijn afhankelijk van de meerderheid en er hoeft op macroniveau maar iets te gebeuren of ze zijn weg.