Marcel Proust (2)
In het vorige artikel schreef ik over de Franse schrijver Marcel Proust. Ik deed daar een “psychologische analyse” en schreef dat de dingen nog wel eens anders kunnen lijken dan ze zijn. Hij is bekend van zijn beroemde boek A La Recherche du Temps perdu, op zoek naar de verloren tijd.
Dat lijkt interessant, maar in feite lijkt het mij eerder negatief: de man zat zich hevig vast te klampen aan het verleden, en dat komt vermoed ik omdat hij bang was voor de toekomst. Hij geloofde namelijk niet meer in het Evangelie, en dan heb jij geen bijzondere protectie in het leven, en zie je misschien allemaal gevaren op de weg, en uiteindelijk de onherroepelijkheid van de dood. Dan gaat hij zich verzetten, en probeert zich vast te klampen aan het verleden, alsof jij daardoor van de tijd kan winnen: nee dus. Het lijkt mij uitermate tragisch. Ik wil daar nog iets aan toevoegen
Een andere aanpak voor je leven
Ik heb dat anders aan willen pakken, ging het Evangelie toch maar lezen, maar ook uitrekenen. Ik begreep dat jij dit boek anders moet lezen dan andere boeken. Niet letterlijk, want dan klopt het historisch ook niet.
Maar je moet rekenen, zegt het ook zelf; dus rekenkundig. En dan kan jij ermee rekening houden dat het niet letterlijk is bedoeld maar meer als een instructiegids hoe te leven; net als een IKEA instructie bij jouw meubel bouwpakket.
De verhalen zijn niet letterlijk, maar flink “gestileerd” om zoveel mogelijk jouw aandacht van randzaken weg te nemen, zodat jij goed de instructies op te volgen, en die in jouw eigen leven te incorporeren.
Daarom is Jezus ook van alle menselijke eigenschappen ontdaan; zelfs zijn geboorte moet zijn gebeurd uit een maagd, en niet geboren in een huis maar in een stal; en niet onder gewoon een wolkendek maar onder een ster. Deze stilering is gedaan, net als bij het IKEA mannetje, die ook van menselijke eigenschappen is ontdaan.
Figuur: dit is voor ons om te leren dat wij er rekening mee houden dat wij niet alles zelf kunnen, maar rekening houden met andere mensen
En dat wij ook niet moeten strijden tegen de werkelijkheid, maar in deze werkelijkheid zit bijzondere protectie; dat is als het ware een kleed onder je voeten, zodat jij veilig bent. Rekening houden met mensen en rekening houden met de Heere
Deze wijze van dingen leren gaat niet
Nu is er een opvallend fenomeen: dit gaan mensen niet doen. Ze worden hierin geblokkeerd. Ze gaan deze teksten bijvoorbeeld letterlijk lezen, en dan gaan ze uitpluizen hoe het zit met de geschiedenis van Jezus en of er bewijs voor zijn leven is te vinden, en welke ster er dan scheen boven Bethlehem.
Dat zijn zaken waar zij niet uitkomen, net zomin als het zin heeft de geschiedenis van het IKEA mannetje te ontdekken: is hij soms geboren in Stockholm, en houdt hij van zalmfile en rijdt hij Volvo?
Maar waarom doen mensen dit, en tot wat voor sociale gevolgen leidt dit?
Ik vergeleek het een beetje met de situatie vroeger op de basisschool. Daar was ik de nummer één van de klas, op ruimte afstand gevolgd door de nummer twee van het type “zoontje van de predikant”, en daarna kwam de rest.
Het verschil tussen mij en het “zoontje van de predikant” is dat ik vooral goed was in rekenen; maar hij kon mij daarin niet bijbenen. Meestal probeerde hij fervent mij voor te blijven, ik gaf hem dan wat voorsprong, na een week was hij doodop, en haalde ik hem in en dat was dat. Het volgende jaar ging het opnieuw zo. Hij probeerde dat wat te compenseren met een grote mond. Dus hij was bijvoorbeeld de klassevoorzitter. De rest zat “daarachter”; dus ik was in zekere zin “onbereikbaar”, “buitencategorie”; hij was de ogenschijnlijke nummer één en de rest volgde hem. Hij was wel irritant met die grote mond, dus ook wel eens “flink in elkaar getimmerd”, maar dat gebeurt. Ik was een buitencategorie dus had geen last van anderen, noch in positieve zin, noch in negatieve zin.
Deze sociale verhoudingen heb je nu ook ongeveer. Kijk eens naar hoe een kerk georganiseerd is. Degene die het Evangelie begrijpt ben ik. Dat heb ik met name op een rij gezet in het artikel “ Analyse Evangelie”. Daarin staat alles keurig op een rij, ook dat het geloof in overeenstemming is met wetenschap, zoals met biologie en natuurkunde; hoe je teksten moet lezen, niet letterlijk natuurlijk, net als de Joden de instructies niet letterlijk moesten nemen, maar als instructie om met elkaar rekening te houden. Dus ik vind dit een keurig stuk.
Maar ik zit hier op een obscure blog in niemandsland. Daarna komen de nummers twee, de “zoontjes van de predikant”, die inmiddels zelf ook predikant zijn geworden. Zij hebben geen idee hoe je de Bijbel moet lezen, ze zijn niet zo goed in rekenen, houden er dan bijvoorbeeld geen rekening mee dat je deze teksten niet moet lezen zoals andere boeken, het is niet een gewoon boek die jij letter kan lezen.
Deze boeken zijn geschreven door “masterminds” en die nemen dingen minder letterlijk, woordelijk, maar zijn “rekenaars” dus zij leggen u uit hoe u het bestaan op een mathematische, rekenkundige wijze kan begrijpen; hoe je rekening moet houden met de Heere, ook al zie je Hem niet, omdat achter de schermen van wat wij aan de voorkant zien, ook iets bestaat; aan de voorkant alleen misschien maar domme dingen zoals een stoel, een tafel of een fiets, maar aan de achterkant zit intelligent spul, potentiele energie, en God is de “driver” daarvan.
Wat er dan echter gebeurt is dat de “zoontjes van de predikant die nu ook predikant zijn geworden”, dus de nummers twee van de klas een soort blokkade gaan vormen voor een juist begrip van de Bijbel. Het is net alsof zij de piketpaaltjes vormen van een hek, en die sluit zich om de kudde van gewone mensen. Die zitten zo opgesloten in een “cognitieve fuik”.
De nummers twee rekenen er niet mee dat deze mensen misschien wel graag de juiste uitleg van de teksten zouden willen weten, zodat zij kunnen begrijpen waarom Lukas het had over een volkstelling in de hele wereld, terwijl die alleen in de provincie Juda was; en dus niet gold voor Jozef en Maria; maar dat hij dat schrijft, om het O.T. te koppelen aan het N.T., om aan mensen uit te leggen dat het hier om hetzelfde gaat, om de continuiteit aan te duiden van waar het in het Evangelie over gaat. Dat kan je lezen in mijn artikel over Lukas 2.
Ze houden er geen rekening mee dat ze beloven hoe mensen wedergeboorte kunnen verkrijgen, dat is nog veel erger. Zoals dat je dan wel de juiste methode moet toepassen, via mijn economische analyse, want dat werkt mathematisch heel precies, er is maar één enkele weg om die uitkomst te bereiken. Ze houden er dan kennelijk ook geen rekening mee, dat als jij in Pinksteren bij de dienst zit, en dat het dan gaat over een kind van minder dan een maand oud dat is overleden, dat dit dan weer een zoveelste voorbeeld is dat het niet opgevolgd wordt. Maar ook met maatschappelijke crisissituaties, allemaal signalen dat het Evangelie niet toepgepast wordt.
In die zin heb je een nummer één en dat ben ik, en ik sta buiten het hek; je hebt de nummers twee die de piketpaaltjes vormen die de kudde van mensen in bedwang houden; en die kudde die zit dan in het midden onwetend van wat er in deze wereld allemaal te koop is.
Als je het sociale aspect nog wat verder uitwerkt, dan staat de Heere ook buiten het hek, net als ik, Andrea ook, een heel leger aan nummers twee van het type “klassevoorzitter” staat ertussen, en het volk staat erachter.
Als ik een zaal zou voorzitten, dan zouden de mensen een andere voordracht krijgen dan van het type klassevoorzitter. De klassevoorzitter maakt er een schooltje van, waar je elke keer weer hetzelfde lesje moet opzeggen. Als jij dat hebt gedaan dan is het goed. Ze zullen zeggen dat je de teksten vooral heel letterlijk moet nemen. Ze zullen er geen rekening mee houden dat als jij dat doet, je hetzelfde doet als Marcel Proust met zijn A la Recherche du Temps Perdu: je helemaal vastklampen aan het verleden, dat verleden helemaal moeten gaan uitpluizen, omdat je bang bent voor de toekomst; ze zullen er niet bij zeggen dat dit een methode is voor mensen die eigenlijk niet weten of het Evangelie wel goed werkt. Ze zullen er niet bij zeggen dat ze het doodgeboren kind eigenlijk op de koop toenemen, als “collateral damage” omdat zij te trots zijn om mensen als mij om hulp te vragen.
Ze zullen er niet bij zeggen dat ze daarmee rechtstreeks ingaan tegen de Tien Geboden die zij wekelijks voorlezen, waarin staat dat zij moeten rekening houden met de Heere, en rekening houden met andere mensen; in feite ook zoals op de IKEA plaatjes hierboven. Op het eerste plaatje houdt de man linksboven een zwaar product maar nauwelijks onder controle; en dat is in feite het Evangelie, de predikant die denkt het zonder mij te kunnen moet dat maar blijven rondtorsen. Op het plaatje linksonder zie je dan dat er zo nu en dan wat misgaat, zoals een overleden kind. Maar dat is dan maar “collateral damage”. Als hij de Tien Geboden zou toepassen, dan kom je uit bij het plaatje rechtsboven waaar mensen elkaar helpen, hij kan niet zonder hulp van mij. En bij het plaatje rechtsonder als indicatie van bijzondere protectie van de Heere.
Mijn frustratie over deze gang van zaken is substantieel. Waar ik echter wel rekening mee hou is dat de potentiele energie zich aan het opladen is, daar had ik er in het voorlaatste artikel over: die laadt zich mogelijk op met negativiteit, en die kan dan zomaar een tegenactie gaan doen. Zoals iemand uit het systeem halen, zoals destijds mijn vader, die ook niets met het Evangelie deed en daarom vermoed ik niet langer gewenst was. Hij stond toen zomaar een keer op van de bank, met de uitspraak “ik moet gaan”, waarvan de eerste gedachte was “iets halen uit de winkel”. Maar zijn ogen leken in trance, zodat het meer iets had van “ik ga voor altijd”, een uitspraak van het type “zij die gaan sterven groeten u”. Ook het mechanische waarmee hij zijn jas aandeed. Ik wilde per se mee, kijken hoe dit afloopt. Nog geen tien minuten later was hij overleden.
Ik vermoed dat al deze negativiteit ervoor zorgt dat het veld zich oplaadt en nog wel eens iemand zo’n boodschap geeft van het type “ze roepen mij”, “ik moet gaan”. Andrea schreef mij over Emily Dickinson, daarvan zouden ook de laatste woorden zijn “they are calling me”; dat kan mythe zijn maar het staat ook in haar laatste brieven, vaak gebruikte ze de term “called back”. En daarna word iemand uit het systeem gehaald; het omgekeerde van de roep tot geloof. Maar het kan ook harder gaan, de bijzondere genade komt doorgaans uit onverwachte hoek, dus wat te denken van mijn kleine hoekje op het internet; maar bijzondere ongenade kan dat vast ook, wat te denken van het veld van potentiele energie die zich aan het opladen is, dat verwachten mensen niet, en de bijzondere ongenade kan ook groter zijn dan ze denken; je kan een persoon uit het systeem halen. Ik schreef dat het veld van potentiele energie door alle modder die ik de laatste jaren over mij heb heengekregen, zodanig kan zijn opgeladen dat het desnoods een hele kerk uit het systeem haalt of waarom niet een heel land.
