Ik vind het leuk stukjes te schrijven. Voor mensen hoef je dat niet te doen, je kan er niet op rekenen, en zij rekenen niet met jou, maar je kan het ook voor jezelf doen.
Zoals over het onderwerp “liefde”; dat is natuurlijk lekker smeuiig onderwerp. Daar is ook iets bijzonders mee aan de hand. Ik ga het hier ook proberen mathematisch-logisch “door te rekenen”.
Allereerst ga ik het even in perspectief zetten met het vorige artikel over bijzondere genade. Dat ging deels ook over crisissituaties en hoe je daarmee moet omgaan. Dat gaat bijvoorbeeld over de situatie dat mijn ex vrouw ernstig ziek werd. Dan ga ik naar de hemel en vraag ik hoe dat zit. Dan kan je niet eisen dat zij moet leven, bijvoorbeeld omdat zij nog jong is, of omdat zij kinderen heeft, of omdat zij anders geen toekomst heeft. Dat zijn honderd-en-één ongeldige redenen om te eisen dat zij nog moet leven, want ook jonge mensen kunnen sterven; ook mensen die kinderen hebben kunnen sterven; ook mensen die nog volop in het leven staan kunnen sterven. Wat ik deed was dit opgeven, ik zei “oke als zij moet sterven dan moet dat”, “wat moet dat moet”. Dan geef je een geldige reden op, in de zin van “opgeven”, “de strijd opgeven”.
Ik merkte dat aan als een economische transactie: jij geeft een geldige reden op. Dat merkte ik aan als een geldig betaalmiddel op de toonbank leggen, “bij de winkel van de werkelijkheid”. En het betaalmiddel heeft deze muntzijde, maar ook een omgekeerde zijde, “kopzijde”, en daarop staat een vraag, een “waarom” vraag van het type: mag ik een klein stukje uitleg waarom iemand dan moet sterven, een klein beetje uitleg om te verklaren waarom dat zo is, zodat ik het beter kan verdragen, en de kinderen misschien ook, als dat het enige is wat ik kan vragen.
Ik schreef dat dit bijzondere genade in werking stelde. Je doet als het ware een economische transactie, door het betalen hiermee “bij de winkek”. Daardoor krijg jij vervolgens het leven weer voor terug. Ik merkte dat aan als een economische transactie: jij geeft een geldige reden op, en je krijgt er weer “leven” voor terug.
Maar dan even over de liefde. Daar kan je ook allerlei redenen voor bedenken, waarom jij iemand lief hebt: heeft de persoon een leuk uiterlijk? Heeft de persoon leuke grapjes? Draagt hij of zij leuke kleding? Draagt hij ook een grappige hoed? Heeft hij een grappig brilletje? Heeft zij ook een leuke bril? Kan je er ook diepzinnige gesprekken mee voeren? Vinden jullie dezelfde muziek leuk? Houden jullie allebei van wandelen? Vinden jullie elkaar aantrekkelijk qua uiterlijk? Vinden jullie het ook leuk met seks? Dat zijn allemaal belangrijke dingen. Maar op zichzelf is geen van deze dingen genoeg om te verklaren wat zoiets als liefde is, want dat is iets van de “buitencategorie”. Je zou kunnen zeggen: dat zijn dan ook honderd-en-één ongeldige redenen om te verklaren waarom jij iemand zo bijzonder leuk vindt. Wat ik in mijn relatie merk is dat we dan maar zeggen, in het Engels: “we are under the spell”
Er is een opvallende overeenkomst met het bovenste voorbeeld van ziekte. Daar kom je met honderd-en-één redenen waarom iemand moet leven. Dat zijn allemaal belangrijk redenen, maar ongeldig. Maar er is één valide reden die jij kan opgeven; en dat is juist een heel lichte, je geeft het leven op. Dat lijkt hier ook het geval als het om de liefde gaat. Je kan allemaal belangrijke redenen opgeven waarom jouw relatie zo belangrijk is voor jou, maar geen van de redenen is op zichzelf geldig genoeg om van een normale relatie te verklaren waarom dit bijzondere liefde is. Dus je kan de redenen ook maar gewoon opgeven; zeg maar gewoon dat je “under the spell” bent, en dan is dat eigenlijk het opgeven van zoeken naar redenen.
Je zou kunnen zeggen: dit heeft misschien ook een achterzijde, als je dit weer aanmerkt als een geldig betaalmiddel. Ik zat te denken of deze achterzijde aanwijsbaar aanwezig is; dat is dan weer de zijde “kop” van het betaalmiddel dat jij inzet om liefde te verwerven. Mogelijk is dat, dat zij iets ziet in mijn gezicht. Hier kan trouwens wel een verschil zitten met de kwestie rond het sterven. Daar ging het geldige betaalmiddel om “als zij moet sterven dan moet dat”. Dat was uit nood geboren, want je staat met de rug tegen de muur; maar het blijft dat dit nog wel wat anders is als “we are under the spell”. Dat laatste klinkt een stuk positiever. Zo kan het ook verschillend zijn als je kijkt naar “kunt u misschien verklaren waarom dat moet, klein stukje uitleg” aan de ene kant en “ik zie iets in jouw gezicht” aan de andere kant; dat laatste heeft misschien meer iets te maken met uitleg waarom wij leven, dan uitleg waarom wij moeten sterven; dus ook met een meer positieve connotatie dan in het voorbeeld van ziekte.
Dat moet ik misschien nog een keer goed uitwerken. Ik weet nu nog niet precies wat dit te betekenen heeft. Maar misschien kan ik er een voorlopige uitleg van geven, iets wat ik nu in mijn gedachten heb. Ik vermoed dat dit te maken heeft met iets wat boven ons uitstijgt, namelijk de rechtvaardiging van het leven. Bij de “waarom” vraag “mag ik een stukje uitleg waarom zij moet sterven”, valt mij op dat er eigenlijk geen zinnig antwoord is te verzinnen, waarom een jonge vrouw met kinderen zou moeten sterven, er is geen valide rechtvaardigingsgrond voor, dus dat verklaart waarom er een ander scenario gekozen moest worden, dan het scenario waarin zij zou moeten sterven; er moest een aanpassing komen van alle mogelijke scenario’s, er zijn misschien honderd-en-één scenario’s waarin zij kon sterven, maar ik had die geblokkeerd met die ene vraag, want daar bestaat geen antwoord op. Dus moest er een telefoontje komen van een arts wat een reddingsplan inhield. Bij de liefde ligt dat mogelijk ook zo, al is de achtergrond daarvan wellicht een andere, en heeft dat iets te maken met het bestaan van onze werkelijkheid, het “plan” erachter, de ratio erachter: want waarom bestaan wij eigenlijk, in dit gigantische universum. Op zichzelf is er voor het bestaan hiervan geen valide rechtvaardigingsgrond ; tenzij er zoiets als liefde bestaat, zoals van het type “we are under the spell”.
In die zin zou ik kunnen aanhaken bij de Bijbel, zij het dat ik ten opzichte daarvan de dingen wat scherper probeer te stellen, beetje meer inzoomen. Daar staat “en God zei laat er licht zijn, en er was licht”. Maar wat heb je aan licht. Je zou ook kunnen zeggen vervang “licht” door “liefde”; en in Genesis 1 worden de dingen gemaakt door het “woord”, maar je zou dat ook kunnen vervangen door de “spell”
