Negatieve theologie

Een van de opvallende ontwikkelingen uit de menselijke ontwikkeling, is dat de mens soms bepaalde eigenschappen verliest.

Zo gingen de mensen op gegeven moment in het noorden wonen, zoals Europa en Rusland, en daar verloren ze pigment; ze werden daardoor blank.

Ook gingen mensen nog verder in het noorden wonen, zoals in Noord-Europa en Scandinavie, en daar verloren ze ook pigment in hun ogen; hierdoor kregen ze blauwe ogen.

Maar je kan ook in de ontwikkeling van de mensheid meemaken, dat ze geestelijke eigenschappen verliezen, zoals “ego”.

Hier beschrijf ik hoe dat werkt. Ik beschrijf hoe het is nu mensen nog wel ego hebben. Ik beschrijf dat ego grappige effecten heeft; het geeft mensen een soort “stugge standvastigheid”.

Dus ze denken dat ze alles goed doen, op ongeveer hetzelfde stugge niveau als dat een tuinhek “denkt” dat het er goed aan doet op dezelfde plek te blijven staan, net zolang tot je het een keer afbreekt.

Ook beschrijf ik wat er gebeurt als ego verdwijnt. Hier is de standvastigheid verdwenen; jij bevindt je met je gedachten soort van overal en nergens, kan associaties maken tussen verschillende zaken, kan reflectief omgaan met het bestaan.

Ik beschrijf ook dat het grappige neveneffecten heeft; als je iets verliest krijg je er namelijk ook iets voor terug, en dat heet “wedergeboorte”; het tegenovergestelde van afbraak.

Twee vormen van ego; en de effecten ervan

Een van de opvallende eigenschappen van mensen is dat ze vrij veel “ego” hebben. Dat komt zowel voor in een interne vorm, als een externe vorm.

In de interne vorm is het ego zoals je dat ziet bij seculiere mensen; die denken dat ze kunnen doen en laten alsof ze zelf God zijn, alsof ze dat intern in zich hebben, niet per se letterlijk, maar als een soort innerlijk gevoel. Zo kan bijvoorbeeld Trump een eiland van Iran platgooien en zeggen: we doen het desnoods nog eens, voor de fun.

Bij gelovige mensen komt het voor in een externe vorm, namelijk God. Die mensen doen en laten ook wat ze zelf willen, vanuit het gevoel dat hun God dat legitimeert. Zo kan Netanyahu zijn buurlanden platgooien vanuit de gedachte dat God de Joden dat land beloofd heeft.

Het heeft in beide gevallen hetzelfde effect: het betekent een ongelofelijk groot geloof in hun eigen mening, en in hun eigen kunnen. Ze denken dat ze zo’n beetje alles kunnen maken en alles kunnen zeggen, zonder dat ze dat hoeven te controleren, want ze weten toch al alles.

Dat is natuurlijk wel een soort “crash cours”, dus dit gaat vaak fout. Maar een tweede kenmerk is het ontbreken van zelfreflectie. Als ze achteraf merken dat ze fout zitten, zullen ze geen sorry zeggen, maar verongelijkt hun schouders ophalen: val mij niet lastig met je kritiek, laat mij met rust.

Zo kan Trump, na kritiek dat hij met zijn raketten ook een meisjesschool heeft geraakt, verongelijkt zijn schouders ophalen en zeggen “waren wij dat, die dat deden? misschien deed Iran het zelf wel”; en bij doorvragen of hij niet was aangedaan over het lot van de meisjes zeggen “ach, het raakt mij niet”. En Netanyahu kan gaan bidden om vergiffenis voor zijn daden, en dan is het ook opgelost: alles valt zo van hun schouders, met een gemak waar je U tegen zegt; en inderdaad, dat is het, deze mensen gedragen zich als goden, waarvan ze mogelijk ook denken dat ze dat zijn.

Een voorbeeld: Tolstoy

Behalve in de praktijk, kan je het ook in boeken zien, daar vaak in uitvergrote vorm, omdat je in boeken goed de menselijke ziel blootgelegd ziet. Een grappig, maar ook wel wat treurig voorbeeld is de schrijver Tolstoy.

Hij gaat in zijn grote roman Oorlog en Vrede een onschuldig meisje Sonya Rostova afkatten, en haar huwelijk torpederen.

Dan denk je: nu hebben we alles gehad, maar nee, in de tweede roman Anna Karenina gaat hij deze hoofdpersoon Anna onder de trein flikkeren, omdat zij wil scheiden.

Dit alles wordt verpakt, maar je kan ook wel zeggen verdoezeld, in dikke boeken vol wollige taal, met een grote portie “pathos” van het type “zo is het leven”, “we kunnen er toch niets aan doen”.

Maar dit ego gedrag heeft, net als in voetbal kennelijk, dan ook nog een “tweede helft”. Tolstoy had in de tweede helft van zijn leven nog eens kunnen terugkijken op zijn romans en tot een schokkende ontdekking kunnen komen, namelijk de gelijkenis daartussen: Sonya mag niet trouwen, en Anna mag niet scheiden. En waarom: omdat meneer Tolstoy een groot ego heeft, en dan mogen vrouwen niet zomaar doen wat ze zelf willen, die zullen wij wel even op de vingers tikken, en in welke situatie dan ook, ofwel voor het huwelijk ofwel na het huwelijk.

Maar in de tweede helft van zijn leven gaat Tolstoy gewoon door met zijn ego gedrag. In plaats van “sorry zeggen” gaat Tolstoy in de tweede helft van zijn leven, met een air alsof hij Jezus is, kleine verhaaltjes schrijven over “rust”, “vrede op aarde”, een soort puddingliteratuur waarvan de onderliggende teneur is dat meneer moe is en graag met rust gelaten wil worden.

Hij heeft kennelijk geen vermogen vooraf te reflecteren op wat hij schrijft, als hij Sonya in de hoek flikkert of Anna onder de trein, waarbij je je kan afvragen “is dat fair”, “ben jij niet overmand door wilde emoties”, “verblinden die jouw gedachtes”, maar achteraf heeft hij dat ook niet, want dan is meneer weer te moe.

Een ander voorbeeld: Jezus

Een ander grappig maar ook wel wat treurig voorbeeld is van het “externe ego” Jezus. Ik noem dit een extern ego; en daarmee bedoel ik dat het iemand is die je in je dromen kan tegenkomen. We hebben een wereld waarin we leven en we hebben natuurlijk onze dromen, maar daarin komen ook ego figuren voor

Het grappige, maar ook wel weer treurige is dat die zich hetzelfde gedragen als bijvoorbeeld een Tolstoy, het verschilt niets. Zo moet Jezus in Johannes 3 de vraag beantwoorden: hoe worden wij wedergeboren. De reactie is er een van crash course: “iets met water of Geest of zo”, “weet ik veel”, “weet je dat zelf niet”, “jij bent toch de leraar, mongool”. Dit gaat fout: dit is een crash course confrontatie.

In het tweede deel van het hoofdstuk gaat Jezus dan natuurlijk geen sorry zeggen, wel nee zeg, maar hij gaat verongelijkt zijn schouders ophalen: “val mij niet lastig met je vragen”, “laat mij met rust”, “als je me zo lastig valt dan hou je zeker niet van mij”, “flikker dan maar op naar de hel”.

Dankzij dit gedrag kan je zien dat onder de “hoge hoed” van Jezus een grote portie ego zit in plaats van een lief meisje:

Nog een voorbeeld: Augustinus

Dit is iemand die vergelijkbaar is met Tolstoy. In het eerste deel van zijn leven gaat hij ook meisjes afkatten; hij wil ze veroveren voor seks en daarna dumpt hij ze weer, zonder enige vorm van reflectie op de impact van zijn gedrag. In het tweede deel van zijn leven gaat hij ook over vrede prediken, want dan is meneer uitgeraasd

Hij schreef ook gekke dingen, zoals dat doodgeboren kinderen direct naar de hel moeten. Dat is niet omdat het moet, maar omdat hij gewoon wil doen wat hij kan; net zoals Trump de kinderen in Iran de hel in stuurt.

Net zoals hierboven gaat de RKK kerk natuurlijk geen sorry zeggen voor zulke gekkigheid; ze hebben de theorie wel afgeschaft, maar stilletjes, zonder er enige ruchtbaarheid aan te geven, want kritiek, daar word je maar moe van.

Wat als je geen ego hebt

Ik ben zelf kennelijk geboren zonder ego. Dat betekent dat je je terughoudend opstelt. Ik doe alsof ik intrinsiek niets weet. Dat betekent vreemd genoeg dat je wel ontzettend veel ziet; ze ziet allerlei dingen, die andere mensen helemaal niet kennen, waar ze nog nooit van hebben gehoord.

Een tweede kenmerk is “sorry” zeggen. Je komt door deze houding continu in aanvaring met andere mensen. Die weten immers altijd alles beter. Maar dan ga je er maar gewoon vandoor, “dan maar niet”, “neem me niet kwalijk”.

Voorbeeld peuterspeelzaal

Als jij goed oplet, dan ben je je goed bewust van jouw omgeving. Je hebt oog voor de mooie dingen die er in jouw omgeving zijn. Toen ik de eerste dag op de peuterspeelzaal kwam, was ik dan ook aangenaam verrast door al het coole speelgoed, waar ik wel even naar wilde kijken.

Maar dan bots je op “ego”, want toen kwam er een juf die mij ging commanderen dat ik in de kring moest gaan zitten, en op de vraag “waarom”, zei zij bits “dat doen wij altijd zo”. Een antwoord van het format, net als Jezus: “ik ben jou geen uitleg verschuldigd, klein mormel”, “jij doet wat ik zeg al spring je over een hek”.

Ik liep toen weg en ging naar het speelgoed. Het valt misschien niet meteen op, maar dat is een vorm van “sorry zeggen”: “ik vroeg niet hoe vaak jullie in de kring zitten, maar waarom”, “maar het spijt mij, als ik geen antwoord krijg op de vraag, dan kan ik helaas niet in uw kring zitten, sorry”.

Voorbeeld kleuterschool

Als jij goed aan het waarnemen bent, dan kan je bijvoorbeeld niet alleen goed zien wat een cool speelgoed er op de peuterspeelzaal staat, maar je kan ook makkelijker leren lezen, zodat je kan zien wat een leuke verhalen er in kinderboeken staan. Dat kan bijvoorbeeld betekenen dat jij op de kleuterschool al kan lezen. Dat wilde ik de juf ook laten zien.

Maar dan bots je op “ego”, want toen kwam de kleuterjuf wel even uitleggen dat kleuters niet kunnen lezen. In eerste instantie begon zij mij af te katten “dat heeft je moeder zeker vaak voorgelezen, dat je dat uit je hoofd kent”. Toen ik uit provocatie dan ook maar de laatste pagina ging lezen, keek zij mij aan met een vernietigende, valse blik: ik had haar gezag ondermijnd.

Dan krijg je “sorry zeggen”. Dan ga ik er niet tegenin, maar dan pak ik mijn boek, ga terug in een hoek van de klas zitten, en raakte verder in de kleuterschooltijd geen boek meer aan: neem mij niet kwalijk dan, sorry dan, als u lezen niet goed vindt.

De juf gaat natuurlijk zelf geen “sorry zeggen”: die ging wel tegen mijn moeder bleren, achter mijn rug om “weet je wel dat je kind kan lezennnnnnnn”. Maar gaat keurig netjes de rest van de kleuterschool acteren alsof ik niet kan lezen, ze doet net alsof ik het niet kan, en ik doe ook alsof ik het niet kan. Zij vanuit haar grote ego: hier in deze kleuterschool geldt mijn gezag, als er iemand kan lezen ben ik dat. En ik vanwege het ontbreken van ego: als u wilt dat uw wil geschiedt, dan lees ik wel niet.

confirmation bias

Mensen met ego hebben wat ze in psychologie noemen een vrij grote “confirmation bias”. In religie noemen ze dat “geloof”. Dat betekent dat jij er blind vanuit gaat, dat wat jij zelf denkt altijd goed is. Als ik met iets nieuws kom, dan krijg je automatisch reacties in de trant “onzin”, “flauwekul”, “mongool” en allerlei andere verwensingen; om de enkele reden dat zij het niet hebben bedacht.

Ik heb zelf geen ego dus de confirmation bias is zero. Dat betekent dat jouw apriori kennis nihil is, jij weet eigenlijk helemaal niets, en je moet dus maar aftasten of afwachten hoe en wat. Als je dat zo doet, krijg je wel enorm veel grondige kennis, want de werkelijkheid laat zich automatisch aan jou zien hoe zij in werkelijkheid is.

Voorbeeld: lezen op latere leeftijd:

Als ik boeken lees van mensen als Augustinus, Tolstoy, Schopenhauer, Heidegger, dan zou je kunnen zeggen: hoei, moeilijke materie, dat wordt flink nadenken. Maar dat is niet nodig, je ziet automatisch dat het niet best is. hier spat het ego van de pagina’s af, dus de boeken zijn bijna onleesbaar. Dat soort dingen zien andere mensen helemaal niet, maar geeft direct aan jou een signaal af: pas op, foute boel. Een halve pagina Augustinus of Schopenhauer is al voldoende signaal voor “wegwezen hier”.

Je kan ook positieve dingen doen. Je kan, als je goed om je heenkijkt, een handige handleiding voor het leven van maken; dat lijkt handiger dan de crash course strategie. Zo lijkt mij hun religie geen goede zaak. Maar geen religie is ook niet handig. Dus ik heb een eigen religie gemaakt: negatieve theologie.

Ik zal even nadenken hoe ik het verschil het beste kan uitleggen. Bij de traditioneel gelovigen heb je een God, en die zet jou onder druk om slechte dingen te doen, want je leeft continu met de vrees “doe ik het wel goed genoeg”. Omgekeerd kan jij God ook van alles commanderen, zoals “maak mij beter”, “geef mij mijn dagelijks brood”; waar Hij vervolgens niets voor doet; je moet het allemaal zelf uitzoeken.

Dit is een portie negatief niet normaal: jij loopt je continu uit te sloven, moet hard werken, moet land veroveren, moet de hele wereld veroveren, en ligt daardoor continu met alles en iedereen in de clinch, maar je krijgt er niets voor terug.

Ik heb alternatief een negatieve theologie gemaakt. Die gaat uit van het niet bestaan van God. Deze negatieve theologie is geen atheisme, want het is radicaler. Het atheisme houdt in “God is een sukkel”, “daarmee hoef je geen rekening te houden”, “gelovigen zijn achterlijke mongolen”. Foei wat is dat arrogant, in feite net zo arrogant als dat gelovigen ongelovigen afbranden. In negatieve theologie is dat anders. Negatieve theologie gaat rustig, kalmpjes beginnen, hier gaan we de zaak rustig, voorzichtig analyseren en dan maar eens kijken.

Als er bijvoorbeeld iemand nagenoeg ongeneeslijk ziek wordt verklaard, dan vraag ik aan God: waarom moet die persoon sterven, het is een jonge moeder met twee kinderen. Daarop komt niemand antwoord geven, want dat antwoord bestaat niet; wat zou je immers in hemelsnaam moeten verzinnen, op zo’n vraag: er is geen zinnig antwoord waarom een jonge moeder zou moeten sterven. Zodat het dan vervolgens ook niet gebeurt; er komt een ander scenario, in dit concrete geval een telefoontje dat de arts een fout had gemaakt, zij kon toch wel geholpen worden.

Dit voorbeeld ging over de vraag naar voortijdig overlijden: waar zou dat goed voor zijn? Nergens; dit als jij gewoon goed insteekt als open vraag, wacht dan gewoon het antwoord maar af, en het antwoord komt niet, want er is geen zinnig antwoord op; dus gebeurt het niet.

Zo ook met de kwestie rond wedergeboorte, die ik hierboven al noemde. Bij de gelovigen heb je Jezus, een man van het type “volg mij”, “dan komt het wel goed”, “je zult wel zien”. Hij is een man van bravoure. Hij is het type die bij een bakker naar binnen stapt en zegt “geef mij brood”, en als de bakker dan zegt: “dat is dan twee euro” antwoordt met “ik geef je mijn bloed”

Hier hebben we te maken met een portie bravoure niet normaal. Dit gaat dan ook niet werken; de kans op wedergeboorte lijkt mij hier nihil, met zo’n “overvaltechniek”, net zomin als je een bakkerij kan binnenvallen en zonder geld een brood kan meenemen. Bij de negatieve theologie gaan we dan ook niet zomaar een bakkerij overvallen, maar de zaak eens even kalmpjes vooraf analyseren. Allereerst: waarom zou ik niet een keer dood gaan, het lijkt mij een nuttige interval in een anders te lang leven. Je kan toch niet eeuwig leven, aan een stuk, dat is veel te lang, net zo lastig als een cake in een keer naar binnen stoppen, dan verslik je je nog.

Dus ik ga wel dood, en dan kom ik misschien over honderd jaar weer terug ergens hier op aarde. En dat kan ook, dat heeft te maken met “sorry zeggen”; steeds als mensen mij gaan afkatten, dan zeg ik “sorry”, “ik ga er wel vandoor”. Desnoods als ze mijn hele bestaan niet mogen, mijn hele existentie niet erkennen, dan zeg ik “sorry”, “ik ga wel door naar een ander leven”.

Voorbeeld: houding van universiteiten

Dit laatste zet ik erbij, omdat ik het idee heb, dat ik mensen nergens van kan overtuigen. Ze weten het altijd beter. Dat merkte ik bij mensen van universiteiten. Ik heb in 2022 een eerste ruwe analyse gemaakt van negatieve theologie, en in 2023 en 2024 een uitwerking in de vorm van een “research proposal”: moeten wij hier niet eens nader onderzoek naar doen.

De reacties waren super hautain: dat is wel interessant hoor, maar wij kennen dat niet, dus is het niet geschikt voor ons. Alsof de waarheid om jullie draait, we hebben toch gewoon met objectieve waarheid te maken, jullie zijn niet het centrum van het universum.

Voorbeeld ex vrouw

Ook op andere manieren heb ik getracht mensen aan het denken te krijgen, maar je krijgt continu tegenstand. Zelfs van mijn ex vrouw, die zei: als jij iets beweert, wat zij niet kennen, dan ben je zeker een fantast. Met als latere toevoeging: als jij dat toch doorzet, dan ben je zeker een narcist.

Ik heb mij laten screenen en daar kwam slechts uit dat ik val onder de noemer “excentriek”, “scherp waarnemingsvermogen”, “komt over als student”; verder konden ze niets vinden.

Maar wat ik al zei: als ze vooraf maar wilt iets roepen, dan gaan ze achteraf geen sorry zeggen. En ik moet er rekening mee houden dat dit nooit zal gebeuren. Als ik kijk naar wat Tolstoy heeft gepresteerd met zijn broddelwerk: heeft hij ooit sorry gezegd voor wat hij in zijn romans aan vuiligheid heeft gepresenteerd, weliswaar onder een dikke laklaag glansverf: nooit.

Heeft de RKK kerk ooit sorry gezegd voor de prestatie van Augustinus om van kinderen, die dood ter wereld kwamen, te zeggen dat zij hebben gezondigd en direct moeten worden doorgestuurd naar de hel: never. Ze hebben na ongeveer 1700 jaar zijn theorie voorzichtig aan de kant geschoven, maar zo voorzichtig, zodat het niemand opvalt en ze geen sorry hoeven te zeggen.

Het enige waarvoor mijn teksten wel handig zouden kunnen zijn is voor toekomstige mensen; want als ik zonder ego ben geboren, dan kunnen er meer mensen zijn bij wie dat gebeurt; Andrea is ook zo’n iemand; en als er al twee zijn, dan kunnen er ook drie zijn, mijn moeder zou ik ook kunnen noemen.

Al zal ik er ook rekening mee houden dat andere mensen toch te overtuigen zijn, al moet ik daarvoor scherp zijn, want je moet hun “ego eruit branden”; daarom dat deze tekst ook zo vinnig is, zo confronterend; ik heb dat gedaan omdat het dan in feite een brandijzer is waarmee je hun ego wegbrandt.

Aircrash Lexington

Op basis van confirmation bias kan je afwachten tot je een keer een flinke crash maakt. Zo was er een interessante aflevering van air crash investigation waarbij twee overmoedige piloten een flinke fout maken.

Ze waren in de cockpit over collega’s aan het kletsen, met een flinke air: “heeft die collega zijn examen wel gehaald?” “nee, wat een idioot”. Ze letten vervolgens zelf niet op, ze letten niet op de bordjes met de nummers van de verschillende startbanen, en belandden op een verkeerde startbaan, niet de lange startbaan 22, maar de korte startbaan 26, die niet geschikt was voor hun vliegtuig. Het gevolg: het vliegtuig kwam niet hoog genoeg, stuiterde in het bos en vloog in brand, en alle passagiers dood.

Ik maakte als grapje tegen Andrea dat als je zou vliegen met “Air Jesus”. Ze denken dan zeker dat ze naar de hemel vliegen. Maar ze hebben Jezus beschreven als zo’n verwaande snijboon, die denkt dat hij alles kan. Die zou zou dan met het vliegtuig gaan taxien, en dan ziet hij twee startbanen, de verlichte startbaan 22 en te korte startbaan 26 die niet in service was en daarom niet verlicht en denkt dan: ach, die lichtjes en die extra lengte van de startbaan heb ik niet nodig, ik kan alles; en vliegt dan zo het struikgewas is.

De gelovigen in het vliegtuig hebben niets in de gaten, door hun confirmation bias wat bij hen geloof heet. Zij hebben de Bijbel, daarin staat wat een geweldige vliegtuigmaatschappij het christendom is, maar ze lezen straal heen over alle duizend aanwijzingen wat een gekkigheid er in dat boek staat: slavernij, mensen afblaffen, de een voortrekken boven de ander, genocide, of juist weer overdreven asielzoekers binnenhalen omdat je mensen zielepoten vindt. Het is een grote “ego fabriek” waarin andere mensen stel sukkels dus goed genoeg zijn om te vermoorden of slaaf te maken, in het Oude Testament, of waarin andere mensen sukkels zijn dus goed genoeg om nog jouw lijk op te dringen, in geval van Jezus, “anders hebben ze niks”

schema

Als je oplet, kan je merken dat er in de oude religies een schema zit, wat jij professioneel kan maken. Het schema houdt in dat er balans zit in de werkelijkheid; als jij positief doet als inzet aan de Activa kant, is de uitkomst voor jouw leven ook positief aan de Passiva kant ‍

Zij hebben dit schema ook, maar overgeverfd met een dikke laag donkere verf. Ze verraden het schema, doordat zij het zelf ook gebruiken; maar bij hen wordt dit gebruikt om te vernietigen.

Ik zeg dan thank you very much, ik gebruik het in positieve zin: hoe meer positieve mindset, hoe meer positive energie en hoe meer positive life experience. Ik heb het ook aan hen aangeboden, maar het werd rucksichtlos afgewezen. Maar denk je dat zij daar ooit sorry voor gaan zeggen? Het lijkt er niet op.

Al zal ik hier ook, al is het uit beleefdheid, er rekening mee houden dat ze er toch sorry voor gaan zeggen. Maar ook hier geldt dan weer dat ik die zwarte verflaag die ze op de teksten hebben aangebracht, eraf moet branden, weer met zo’n verfbrander. Je kan hier niet een beetje soft te werk gaan, anders kom je er niet door.